Datum plaatsing: 21 jan 2017

Een varken met een menselijk brein



Door: Jan van der Krabben: Wat moreel ethisch toelaatbaar is in de medische wetenschap is een continue bron van discussie. Wetenschappers hebben de neiging de grenzen daarvan op te zoeken. Soms weerhoudt de drang om nieuwe kennis te toetsen hen niet om over de grens heen te gaan. Moeten we ons daar zorgen om maken? Of is soms enige moreel ethische ruimte noodzakelijk om een medische doorbraak mogelijk te maken?
Ik stelde mezelf die vraag na lezing van een kort artikel in de krant met het kopje ‘mini-nier geboren’
In het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) geschiedde vorig jaar een klein wonder. Onderzoekers hadden voor het eerst een klein niertje gekweekt uit stamcellen ter grootte van een druppel, sterk lijkend op een niertje in een embryo. Er was één probleem: het niertje groeit niet. De Nierstichting wil er alles aan doen om verder onderzoek te versnellen en doneerde onlangs een half miljoen euro.
Donornieren zijn de meest gewilde organen. Elk jaar vinden er zo’n duizend transplantaties plaats en toch is er een wachtlijst van bijna 600 mensen.
Het mini-niertje zal moeten uitgroeien tot een volwassen nier van 10 centimeter. Volgens hoofdonderzoeker Ton Rabelink van het LUMC moet dit mogelijk zijn. In samenwerking met Australische onderzoekers gaat hij die uitdaging aan om bloedvaten aan te sluiten en een afvoersysteem voor de urine te maken. ‘Het droomscenario’, zegt hij, ‘is dat een patiënt met ernstige nierschade in de toekomst zijn kweeknier kan bestellen, die binnen een paar weken klaar is.’
In Californië zijn onderzoekers ook druk bezig een nier te kweken. Echter op een andere wijze. Zij doen dit door in een embryo van een varken menselijke stamcellen te plaatsen die moeten uitgroeien tot een menselijke nier. ‘Maar hier zitten nog grote bezwaren aan’, waarschuwt Rabelink. ‘Toezichthouders zijn bang dat de menselijke stamcellen zich niet beperken tot de groei van een nier, maar ook het brein van de varkens aantasten. Een varken met een mensenbrein. Of dit gebeurt weten we niet zeker, een mix tussen een mens en een dier levert wel een moreel ethisch dilemma op.’
Begrijpt u mijn vraag na het lezen van dit krantenartikel. Ook bij mij hevige twijfel of deze grensoverschrijding door Amerikaanse onderzoekers met zo veel onzekere consequenties wel toelaatbaar is. In Nederland is het tot nu toe gelukkig verboden om dier en mens te kruisen. Ik neig ertoe te hopen dat dat ook zo mag blijven. Maar zekerheid daarover heb je niet. Moreel ethische grenzen in medisch handelen (denk aan abortus en euthanasie) zijn onderhevig aan verschuivingen.
Onze taal is rijk aan typerende uitdrukkingen. Zo noemen we soms een persoon die er echt een zwijnenstal van maakt ‘wat een varken!’. Zou men in het verre verleden al vermoed hebben dat in een varken karakteristieke menselijke gedragingen te herkennen zijn? Laten we hopen dat niet het omgekeerde gaat plaats vinden als varkens qua brein superieur worden aan de mens. Mogelijk zegt dan een boer die zich stoort aan het gedrag van één van zijn varkens: ‘wat een mens!’
Moge de wetenschap dat verhoeden…

© 2017 Thuis in het nieuws | Webworks: DigiFactory Webworks | Design: Creativos 0.01821