Datum plaatsing: 27 dec 2011
Kalènderstof
Door: Klaas van Bètte: Buite ston ’t te hagele èn ik zaat m’n èige gruuwelek te èrgere bé ’t leeze van de krant. Daor ston in dè de JSF, dè belachelek duur vliegtuig dè de Neederlandse regeering òn wil schaffe, nò elf jaor ins zó duur is geworre èn nog steeds nie vliegt. Dè kost per stuk gin zeuventig miljoen dollar, mar ’t dùbbele…! Op ’t volgende blad laas ik dè d’r alle jorre drie miljoen ton eete wordt weggegoid, terwijl in landen in Afrika alle daag unnen hoop minse doodgaon van d’n honger… Ik nèijde m’ne krant weg èn begos òn m’n ‘huiswèrk’. In deezen ted van ’t jaor moet ik d’n Brabantse Spreukekalènder afronde èn dè’s hil wè plezierriger ès de krant. Ik doe dè nou al vur de vierèntwentigste keer. Dur ’t jaor kùmt ’r hier veul post binne die betrekking hi op ons tijdstabèl. D’r worre nie enkelt spreuken èn gezegdes òngeleeverd, mar ok schón verhaaltjes, dichjes èn liedjes. Èn ’t kùmt van alle kante van de wirreld. Vurral de emigrante zen heel aktief mi herinneringen òn aauw Brabant. Dè’s zó fijn vur men; dan zit ik innins in Argentinië, Kannida of Nieuw Zeeland! Ik heb ok vort ’n heel ‘team’ dè mee hèlpt um stof te verzamele. Natuurlek ons Bèt èn ons Mrietje die dè al jorre doen, mar ok Tien èn Ant maag ik nie vergeete. De seleksie is nog nie zó hèndig. D’r komme nogal wè dinger binne die d’r al oit opgestaon hebbe èn ik wil al de regio’s van ons provincie verteegewoordigd hebbe; ’t hiet ummers nie vur niks d’n Brabantse Spreukekalènder. Gelukkig hen we ok goei kontakte mi ’t ‘wilde weste van Brabant’. Ès we al ’t grèij op volgorde hebbe, overlegge we mi ons Bèt wè d’r ’t beste geteekend kan worre. Zé moet daornao ok nog de vurkant bedenke èn ùitschildere.
Ik ben d’r unnen hillen ted zuut mi èn ik doe dè werk gruuwelek gèirs. D’r zitte zón schón klèin verhaaltjes èn gezegdes tusse dè’k ’r unnen hillen dag um kan laache. Èn dè’s ok de bedoeling van onze kalènder dè d’r alle daag mi gelaache wordt. Eigelek moet ie op ’t hùiske hange. Daor komde ummers iederen dag ès ’t goewd is èn dan moete eigelek nò leezing mi schik van de pleej komme. We kreijge verhale van minse in Kannida die nie kunne waachte èn de kalènder al vur ’t begin van ’t neij jaor beginne te leezen èn af te scheure. Dè’s nie de bedoeling, mar ja, ès zèllie ’m òngeschaft hebbe, heb ik ’r vanèiges niks mer over te zegge. Èn och, ès ze d’r mar schik mi hebbe…
Zèlf heb ik noit kunne geleuve dè wij dees zó lang vol zón kunne haauwe. Toen ik ’r òn begos, docht ik dè’t nò ’n por jaor wèl opgedreugd zó zen, mar niks blekt minder waor. Taol is in beweeging èn dè gèldt zeeker ok vur ’t Brabants. D’r komme nog alle weeke dinger bé die ik nie eer kende èn ik ben zó zuutjesòn toch al firteg jaor beezig mi ons Brabants.
’t Schónste veijn ik nog alt de spreuke vur de vurkant. Dè zen dik ‘gekristallizeerde’ wijsheedes wor ik daag van kan geniete. Heel veul spreuke stòn bol van d’n humor. Laot ik ’s ’n mooi vurbildje verraoie: ‘wie de èindjes òn mekare moet kneupe, is alle daag in taauw’.
De moiste van de vurgònde jorre waar vur men: ‘minse makt oew èige nie druk, want we zen hier mar vur efkes èn per ongeluk.’
Veul schik heb ik ok alt mi de ‘zinsels’, de zei spreuke, zoowès ‘tijd is gèld, zin d’n oober èn ie telde d’n datum bé de reekening’. Over dè leste onderdeel hen we nog wè bezunders te mèlde: ’t schent dè d’r nerres zóveul van die zei spreuke veurkommen ès in Óst-Brabant. Dè schreef pas unne mins ùit West-Brabant nor ons. Bé hullie thuis ware d’r mar ’n por bekend, mar d’r waar d’r een bé die heel goewd de moeite wèrd waar, liet ie weete. Dè waar de spreuk ‘uurst piesse, zeej Kaot…’ Dè wier gezeed ès iemes nor aachtere moes um z’n èipel af te giete. Toen ik dè òn ons Bèt vertelde, vond ze d’r gin bal òn. Ze greens: “wè moete daor nou mi?” “Ja,” zin ik, “mar in ’t weste wordt dè zoo gezeed èn daor hen ze veul schik um.” De ons keek ongeleuvig menne kant op, blies dur d’r taand èn zuchtte: “stom, onneuzel!”
“Eigelek is die spreuk nie himmòl af,” holp ik heur toen ùit d’ren droom, “de westerlinge weete dè d’r nog iets aachter moet komme, mar dè laote ze weg, umdè iedereen dè toch wit èn denkt.” “Nou dan zók ’r de hil spreuk toch mar opzette vur al die aander Brabanders,” riep ons vrouw. Zoo is’t gekomme dè d’r nou sti: ‘uurst piesse, zeej Kaot, èn dan meude nog ’s.’