Missa Sancta Petòzzie
Door: Driek van Grètte: Èn wir waar ’t korsmis èn wir gonge we, tradiesiegetròauw, nor de prochietèmpel vur de nachtmis èn vurt gemengd koor n’tuurlijk. Zo-w-ès alted ware we op ted vertrokke, want ge wit mar noit. Mi korsmis lope de kerke nog vol, vanweges de sfeer, de stal, de liedjes, de nostalgie èn ’t korsmisgevuul netuurlijk, dè ók bè-j-ons elk joar wir trugkomt. Inne keer hebbe wèllie trouwes dè gevuul nie gehaad. We zate toen in Mozambique, in de hoofdstad Maputo, wor de jongste helft van onze twilling ’n onderzoek din vur heur afstudeerskripsie van de universiteit. We kosse niej nor de nachtmis, umdèt vur blanke minse te onveilig waar op stroat in den donkere. Doar komt nog bè, dèt doar ’n dikke firtig grade heet waar toen. Ja, dan zingde gè niej: “Hoe leit dit kindeke hier in de kou” of “Maria die zoude naar Bethlehem gaan en ’t hagelde en ’t sneeuwde en ’t was er zo koud.”
We zate dus vruug in de kerk, han ’n goei plòts um rustig alles te bekèke en ons hèrses de vrèije loop te geve. Men gedachtes gonge trug nor korsmis 2004, toen wellie hier vur d’n uurste keer in de Dungese kerk zate mi de nachtmis. ’n Vol nééf van men, Albèrt van Gret van Driek van Grètte Tinus Aare, zaag ons van de communiebank afkomme. Toen de mis ùit waar tikte-n-ie men op munne skoùwer èn zin zuutjes: “Driek, jonge, ge bent nog wijt van haus gedoan vur de nachtmis.” Toen ik hum vertelde, dè wèllie sens kort hier nirgestreke ware, kiek ie doar aarig van op. Hij hat ‘r niks af geheurd. Op de kerkmisse hebbe we toen nog ifkes gezellig wijer gebuurt en mekare goei daag èn ’n goei nèj joar toegewenst. Albèrt is ‘r, jammer genoeg, intusse al nie mer. Hij rust al wir verskèijende jòrre op de kerkhof òn de Pelikaanstroat. Hij waar ‘ne goeie mins. In diej uurste nachtmis hier ben ik ók ‘ne fen geworre vant gemengd koor. Toen ik hullie vur d’n uurste keer in ’n lang rèj op zaag komme op d’n altaar, docht ik dèt ‘r gin èind òn kwaamp. “Jikkes Merante”, zin ik tege ons Bètje, “wèn koor!” Ik kos ze host nie geteld krège. Ók van hullie zinge waar ik olling t’n onderste bove. “Ès hullie ’n fenklup hebbe”, docht ik aachterbekare, “dan wor ik doar ók lid af.” Umdè’k van zo’n klup noit iets geheurd of geleze heb, ben ik hullie mar in stilte vur m’n èige gòn bewondere èn zet ik ze mi z’n alle, ès dank vur hullie gezang, nog mar wir ‘s ‘ne keer in ’t zunneke. Ik hoop wèl, dè ze d’r niej af néve hullie skoen gòn lópe.
Han wèllie ’t vurgend joar al ’t één èn aander opgevange over wèt koor mi de korsmis toen zò gòan zinge, dees joar blief ’t aakelig stil. Onderweges, ès we mi ‘ne stevige pas dur de Dungen dreve liepe, vonge we niks op. Inne keer mar docht ik beet te hebbe. ’n Skon vrollie op d’r fiets riep, umdè wèllie midde op stroat liepe, lèkker in de nòjoarszon, ergens in de buurt van de kasse van de Sleut: “Wie ’t breed hi lut ’t breed hange.” Wèllie kende ’t minske nie. Enkelde wéék lòtter, hurde-n-ik, op de muljeustroat in Gèssel in inne keer: “Kik, Driek van Grette is ók al vruug ònt wèrk. Ik zaag dèt één van de dames vant gemengd koor waar. ’n Pront wefke. Ze waar druk doende, same mi heure kontènte mins, de tuinafval van hulliejen ònhanger te skeppe èn te vege. “Ja”, zin ik, “alles hi zunne ted. D’r is ‘ne ted van niks doen èn lèkker in oewen hof gòn zitte léze èn ‘ne ted van gras mèije èn flink snoeije èn d’r is ‘ne ted van lèkker ùitsloape èn van vruug opstoan um de rommel weg te brenge.” Mar ja, um doar tusse al drie vrimde minse te vroage, wè’k van ‘t koor kos verwaachte mi de korsmis, dè von ik nou toch ók nie gepaast èn dus ston ik nog steeds mi leeg haand.
’t Geluk kwaamp toch nog onverwaachs èn nog wèl bè de Jumbo. “Bè de Jumbo?”, heur ik ùllie al zegge. Ja doar! Ge moet wete, dè wèllie doar niet zó wijt vanaf wone. Ons vrouw gu umdùrrum alted lopes te voet doar nor toe vur de bódskappe. Parkeere is doar ‘nen heksekittel. Wèllie hen doar gelukkig gin laast af. ’t Kùmt wèl ’s veur, dè ons Bètje veul bódskappe op d’r lijsje hi stoan. In dè geval lóóp ik ’n ketier of meer lòtter doar ók hene um te hèlpe mi drage. Mistenteds stu ze dan al op men te waachte, veur in de winkel. Mar dieje keer waar ’t nogal druk, waar ik dus te vruug èn gong ùit vervéling mar wè ston te lèze bè al die briefkes van minse, die wè te koop hen of in de ònbiejing. Heur ik toch doar in inne keer unne mins tege ’n vrollie zegge, dèt wèl ’n allegaartje zu worre, de mis mi de korsmis. Ik kiek niej um, din nèt of ik niks hurde, mar spitste van nèiskierighèd wèl men óre. Ze han ’t over unne nèje kierieje van Rossini mènde ik te heure èn de rèst kwaamp uit verskèijende aander misse. “Dè zal me unne petozzie worre”, docht ik bè m’n èige. “Dè wordt dan de Missa Sancte Petozzie”, stelde ik vaast toen ik mi de zwoar bódskappetasse in de haand mi ons Bètje op haus af din. Petozzie… Doar is netuurlijk niks mis mi. Ons moeder din d’r vruuger ók wèl ‘s ’t één èn aander onder, wè nog over waar. Weggoie vond ze alt sunt. ’t Smakte d’r niks te minder um. Petozzie - boeremos, wortelestamp, zoer kólle, héte bliksem - … dè waar èn is ók nou nog steeds: geniete. Bè petozzie zaagde èn ziede bè jons gin lang taand.
Op dè geniete berèijde ik m’n èige dan ók veur, toen we zate te waachte op de opkomst vant koor. ’t Waar lèlijk ùitgedund, vergeleke mi 2004. Ik verskoet doar toch af èn dè de hirre van links nou rèchts stonne èn umgekeerd doar moes ik ók flink òn wenne. ‘t Voluum ha –t- ‘r gelukkig niks mi geleje. De skónne meerstemmige Puer natus es nobis, filius natus es nobis… ‘n kèind is vur ons gebórre, unne zoon is vur ons gebórre... Alleluuja, Ben mar blèj, minse…. kwaamp luid èn duidelijk èn vol overtuiging over, krèk ès ’t Duitse Heilige Nacht, vaastgeplèkt òn de Nederlandse Stille Nacht.’t Stelde me gerust èn tevreje. De kierieje van Rossinies kende-n-ik niej. Diej waar ik in de afgelope meer ès 50 kerkkoorjorre in verskèijende prochies noit tegekomme. Hij klonk zeker nie onverdienstelijk, mar dè’k ‘r nou kepot af waar, dè kan ik nou ók niej zegge. De Gloria kende ik aachterbekare terug. De Solemnele van Goenoowe vant vurgend joar. Toen Mrieja heur nicht Elisabèth bezocht sprong bè Elisabèthe ’t kiendje, dè ze droeg, van vreugde op in heure skoot. Ja èn zo skoet men hart vol van vreugde op bè d’n inzet van dieje Gloria. Èn… ze stonne d’r wir, diej tweej knariepupkes Annie èn Nellie èn die zingende Dungese krèij. In men verbilding zaag ik ze zweve ès driej skon gevleugelde Dungese engele bove dieje stal van onze pestoor in d’n Horzik, gevolgd dur ’t olling koor, fortissimoo: Laudamus te, benedicimus te, adoramus te, glorificamus te…. ’t Waar himmelse muziek in d’n Horzik. Zeg nou niej, dè engele niej bestòn. ’t Wènnig verheffende liedje van Corrie Konings èn de New Kids wier, zeker wete, dur hullie, bove dieje stal in d’n Horzik, in één klap van de kaart gevéégd. Wèn veurrècht toch um dirigènt èn ùrgelist te meuge zen van zó’n koor. Wèn veurrècht um doar fen af te meuge zen. De Sanctus, Benedictus èn d’n Agnus Dei waar èchte Perosiemuziek, wèl ùit tweej verskillende misse, wòrmi de petozzie, èn vur men de Missa Sancta Petozzie, compleet waar. ’t Gemengd koor zut gemengd koor nie zen, ès t’r gin verrassing bè zaat. Nou, die zaat deze keer in de credo. Koor èn volk zonge massaal de credo zo-w-ès alted, mar op ’t punt van “Et incarnatus est…. wier ’t ifkes stil. Zes koorleej stonne op èn mi durre zesse zonge ze skon meerstemmig in ’t latijns, dè Ze ontvange ha van d’n Hèllige Gist, dèt ie gebórre waar ùit de Maagd Maria èn dèt ie vur ons Mins geworre waar. Et homo factus est.... Ginne wonder, dèt ‘r nò afloop hard geklapt wier dur ’t kerkvolk. Onder de tóre wier d’r nog flink over noagebuurt. In de kapèl van O.L. Vrouw van Den Dungen ston de standaard afgeloaje vol mi lichjes. Ongetwèfeld zulle d’r ók wèl enkelde vurt koor nirgezet zen, ès dank vur de skon nachtmis.
Driek van Grette
De prochietèmpel van Den Dungen op ’n lippelke ùit de jorre zestig van de vurrige euw. (Foto: Driek van Grette)