Datum plaatsing: 26 jan 2012
Een bijzonder afscheid
Door: Jan van der Krabben: Rond de jaarwisseling namen mijn vrouw en ik afscheid van drie overledenen, die ons dierbaar waren. Afscheid nemen blijft moeilijk. De wijze waarop dat gebeurt is voor de nabestaanden van groot belang voor de latere verwerking van het verlies. De medewerkers van een uitvaartbedrijf spelen daarin een cruciale rol. Bij alle drie was de ‘afscheidsviering’ heel verzorgd. Voor de naaste familie uiteraard gevuld met droefenis maar ook warm en vol emoties. Zo behoort een afscheid te zijn. Een laatste groet die je de rest van je leven koestert.
Eén afscheid was zo bijzonder dat ik u daarover wat meer wil vertellen. Zoals u zelf ook gewaarwordt zijn de uitvaartrituelen de laatste jaren in uitingsvormen zeer gevarieerd. Binnen de uitvaartbranche bestaat een enorme concurrentie. Elk uitvaartbedrijf wil zich profileren door exclusieve aanbiedingen. De verdere toename van secularisering speelt daarbij zeker een belangrijke rol. Veel mensen voelen zich niet meer thuis bij een kerkgenootschap. Zij gaan als het einde van het leven naderbij komt zelf op zoek naar een vorm van afscheidsviering die het beste bij hen past.
Zo ook onze goede kennis Rob. Hij stierf enkele dagen na de Kerst. Slechts vijftig jaar oud. Rob was de zoon van een echtpaar waar we jaren lang bevriend mee zijn geweest. Jammer genoeg zijn beiden enige tijd geleden overleden. Rob wist dat genezing uitgesloten was. Op het eind van zijn ziekbed is hij in staat geweest om samen met zijn naaste familieleden en vrienden het afscheid dat hem voor ogen stond naar eigen inzicht vorm te geven. Rob was niet gelovig. Belangrijk voor hem waren vriendschap en zorg voor elkaar zowel binnen de familie als binnen de groep van mensen waarmee hij samenwerkte. Daarnaast speelden in zijn leven een voorname rol: de natuur, het milieu, duurzaamheid, steun aan mensen die hulp behoefden, muziek, het maken van verre reizen en hij was een liefhebber van lange wandeltochten. Als plaats van afscheid koos hij niet een kerkgebouw of het crematorium. Zijn voorkeur ging uit naar het paviljoen van de IJzeren Man in Vught. Een plek waar hij graag vertoefde. Een groot gezelschap kwam daar voor een laatste groet bijeen op donderdag 5 januari. Om twee uur werd Rob in een rieten doodskist door zijn broers en zus binnen gedragen. In verschillende toespraakjes werden herinneringen opgehaald van gebeurtenissen die in het leven van Rob een grote rol hebben gespeeld. Op een scherm werden bijpassende foto’s getoond. Vrienden lazen een door hem zelf geschreven brief voor. Op het eind daarvan spoorde hij allen aan om vooral te blijven genieten van de mooie dingen in het leven. Regelmatig werd de afscheidsdienst onderbroken door zang en muziek, die hij zelf had uitgekozen.
Het viel mij op, dat het woord ‘God’ geen enkele keer werd genoemd. Gedurende de gehele bijeenkomst die enkele uren duurde was God in lezing, gebed en zang geheel afwezig. En toch…het was een bijzonder sfeervol samen zijn, warm, waardig en vol respect voor de overledene. Ik wil niets ten nadele zeggen van een kerkelijke uitvaart. Ook een kerkelijke uitvaart biedt nabestaanden veel troost en doet de overledene op waardige wijze uitgeleide naar een leven na de dood. De voorstelling daarvan zal voor eenieder anders zijn.
Het maakt waarlijk geen enkel verschil. Gelovig of niet gelovig. Als je als mens goed hebt geleefd met liefde en zorg voor je medemensen dan leef je voort in de herinnering van diegenen die je dierbaar waren. Dat is voor mij de diepe betekenis van het begrip ‘eeuwig leven’. Dat strekt zich uit tot het levensvlammetje definitief dooft bij de laatste herinnering.
Rob vertrok in een open wagen getrokken door twee paarden naar zijn laatste rustplaats. Het was een bijzonder afscheid met bijzondere rituelen. De herinneringen aan hem zullen lang voortleven. Voor hem was God daarbij niet nodig. De liefde en zorg van en voor mensen waren de bakens die hem de richting wezen tijdens zijn te korte leven. Hij heeft zijn leven boeiend en met overtuiging voltooid.